Siber Zorbalık Nedir?

Siber zorbalık, bilgi ve iletişim teknolojilerini kullanarak, kendisini savunmaya gücü olmayan  bir birey ya da gruba yapılan kasıtlı saldırgan davranışlardır.

Siber zorbalık, cep telefonları, bilgisayarlar ve tabletler gibi dijital cihazları kullanarak gerçekleştirilir. Kasıtlı ve zarar vermeye yönelik davranışlar sergileyen saldırganlar, doğrudan mesajlar, sosyal medya uygulamaları, forumlar veya  çevrimiçi oyunlar aracılığı ile hedef aldığı kişiye veya kişilere dijital ortamda zorbalık yapabilirler.

Siber zorbalığa kırıcı bir üslupla sataşma, tehdit etme, alay etme, öfke dolu mesajlarla tehdit etme gibi davranışlar örnek gösterilebilir. Siber zorbalık genellikle sataşma, tehdit, iftira, taciz, kavga, başkasının profilini kullanma, dışlama gibi durumlarda görülür.  Zorbalık yapan kişi mağdura yönelik olumsuz, zararlı, yanlış içerik paylaşabilir ve sosyal ağlarda bu içerikleri yayabilir. Bu paylaşımlar utanç ya da aşağılamaya neden olan bir başkasıyla ilgili kişisel ya da özel bilgilerin paylaşılmasını içerebilir. Bu tarz eylemler genellikle sahte hesaplar üzerinden yapılarak, kimlik gizlenmeye çalışılır. Ayrıca mağdurların özel bilgilerini ele geçirme ve yaymaya çalışmak da oldukça sık görülen bir durumdur.

Hangi eylemler siber zorbalık kapsamına girer?
Aşağıda siber zorbalık kapsamına giren davranışlar sıralanmıştır. Çevrimiçi ortamlarda kendiniz, bir yakınınız veya çocuğunuz bu durumlara maruz kalıyorsa siber zorbalıkla karşı karşıyasınız demektir.

Dedikodu: Kamuoyunda spekülasyon oluşturma. Çevrimiçi ortamlarda hakkınızda kasıtlı ve alenen dedikodu yapılması.

Dışlama: Bir grup arkadaştan bir kişiyi ayırma. Özellikle okulda başlayan ve siber ortamda devam eden dışlanma.

Taciz: Sürekli ve kasıtlı olarak yapılan zarar verici ve rahatsız edici davranışlar.

Takip: Her an izlenildiğini hissetme. İnternette başlayıp, gerçek hayata yansıyan takip ediliyormuş hissi.

Trollemek: Kasten ve maksatlı olarak yapılan provokasyon (kışkırtma) ve örtülü hakaret, sabote.

Yorumlar: Yazı, fotoğraf, video yoluyla yapılan hakaret ve küfür içeren negatif iletiler. Saygısızlık: İletişimde haddi aşmak ve bunu devam ettirmek.

Sahte Hesap: Kurban adına sahte hesaplar oluşturarak ve bu oluşturulan sahte hesaplar yoluyla tehdit ve zorbalığı sürdürmek.

Kandırma: Başkalarının çeşitli, gizli bilgilerini yayınlayarak ve bunları çarpıtarak insanları aldatmak, dolandırmak.

Manipüle: Kurbanın kendisi gibi davranmak.

Siber zorbalıktan korunmanın ipuçları nelerdir?

– Her şeyden önce iletişim araçları ve internet bilinçli kullanılmalıdır.
– Ele geçirilmesi ve tahmin edilmesi zor kullanıcı şifresi belirlenmelidir.
– Güvenlik (antivirüs vb.) yazılımları güncel olmalıdır.
– Yüz yüze ilişkilerdeki etik kurallar sanal ortamda da aynıyla uygulanmalıdır.
-Tanımadığınız kişilerden gelen mesajları okumamak, onaylamamak, paylaşmamak ve engellemek sizi her zaman daha güvenli kılar.
-Kişisel bilgileriniz size özeldir, başkalarıyla paylaşılmamalıdır.
– Web sitelerini gezinirken şüpheci olun, bilginin kaynağını araştırın ve kişisel bilgilerinizi her web sitesinde paylaşmayın.
Size gelen kimliği bilinmeyen maillere dikkat edin. Sahte hesap olma ihtimalini göz önünde bulundurun ve bu gibi durumlarda dikkatli olun.
– Gerçek hayattaki davranış biçimi sanal ortamda da korunmalı ve siber zorbalığın suç olduğu bilinmelidir.
– Yukarıda sayılanlara ilave olarak, internet kullanıcıları “öz denetimin” kendilerinde olduğunu bilmeli ve bu bilinçle hareket etmelidirler. – – – – Böylece sanal ortamın tehdit ve saldırılarına maruz kalma ihtimali, sahip olunan bu bilinçle yok denecek kadar azalacaktır.
– Siber zorbalığa maruz kalan kullanıcı hukukî yollardan hakkını aramak için ilk olarak adli makamlara suç duyurusunda bulunup yasal – süreci başlatabilmektedir. Bunun yanında özellikle sosyal paylaşım siteleri ve benzeri internet siteleri üzerinden siber zorbalık, kişilik hakkı ihlali, özel hayatın gizliğini ihlal eden içeriklerle karşılaşılmış olması durumunda “uyar-kaldır” yöntemiyle yasadışı veya zararlı içeriğin kaldırılmasına yönelik bildirimler önce içerik veya erişim sağlayıcıya iletilerek ilgili içeriğin kaldırılması için ihtarda bulunulmalıdır. İlgili sitelerin bildirim seçeneğinden şikâyet süreci başlatılarak sorunun giderilmesi talep edilebilmektedir. İnternet sitelerinin bilgilerine ulaşmak için internet.btk.gov.tr adresinde bulunan site bilgileri sorgu sayfasından yararlanılabilir. Bu adreste yayınlanan “İnternet İçerik Şikâyet Süreçleri ve İletişim Bilgileri” linkinden popüler sosyal ağların iletişim bilgileri ve izlenmesi gereken yol internet kullanıcılarına sunulmuştur.

Trollerle nasıl başa çıkabilirsiniz?

Sosyal ağlarda her an bir troll’ün saldırısına uğrayabilirsiniz. Troller ilgi çekmek için popüler mecraları ve popüler sosyal medya sitelerini tercih ederler. Peki mağdur olmamak için hangi mecrada nasıl hareket etmeniz gerekiyor?

YouTube video yorumları: YouTube, tüm zamanların en kötü yorumlarını bulabileceğiniz bir platform. Popüler bir videonun altındaki yorumları inceleyin, neyi kastettiğimi anlayacaksınız. Bir videonun görüntüleme ve yorum sayısı arttıkça, muhtemelen sahip olacağı daha fazla troll yorumu olur. Dilerseniz bu yorumları Google Chrome eklentisiyle gizleyebilir ya da videonuza gelen yorumları videonun sağ alt köşesinde bulunan menüyü kullanarak silebilirsiniz.

Blog yorumları: Yorumların etkinleştirildiği bazı popüler bloglar ve haber sitelerinde troller küfredebilir, hakaret edebilir ya da suç kapsamına giren yorumlarda bulunabilirler. Bloglar, düşüncelerini dünya ile paylaşmak isteyen insanlar tarafından hazırlanır ve yorumlar blogların trafik kazanması için oldukça önemlidir. Ancak blogunuzda yorumların mutlaka moderasyonla yayınlanması gerekir.

Forumlar: Bilgi paylaşımı amacıyla açılan forumlar, açık fikirli insanların birbiriyle iletişim kurabilecekleri harika platformlardır. Ancak her seferinde bir troll konuya dahil olup, tartışmayı farklı bir yöne götürebilir. Forum moderatörleri tarafında bu paylaşımlar yasaklanmazsa diğer üyeler de konuyla ilgili cevap verecek ve tartışma büyüyecektir. Böyle bir durumda problem çıkaran troll hesaplar askıya alınmalı ya da üyelik iptali yapılmalıdır.

E-posta: Anlaşmazlıkları olan kişiler bazen sorunlarını karşılıklı konuşarak halledemezler. Psikolojik olarak problem yaşayan troller bazen korkunç e-posta mesajları yazarak, sizi duygusal olarak çöküntüye uğratabilirler. Bu konuda zaman ve enerji harcayan pek çok insan var.

Facebook, Twitter,  Instagram ve diğer sosyal ağlar: Hemen herkes paylaştığınız bir durum güncellemesi hakkında yorum yapabilir, yazdığınız bir tweet’e cevap verebilir, bir topluluktaki konu ile sohbet edebilir veya anonim olarak bir soru yollayabilir; troller, etkileşim halinde bulunabileceğiniz her yerde karşınıza çıkabilir. Özellikle Instagram profiliniz gizli değil ve yorumlar herkese açıksa hiç tanımadığınız insanların acımasız eleştirilerine hazır olun! Keza Twitter’da da siyasi kavgalar oldukça revaçta. Masumca yazdığınız bir tweet, troll hesaplar tarafından linç edilmenize neden olabilir. Keza Facebook’ta paylaşımlarınızla ilgili hoşunuza gitmeyen, konuyla alakasız yorumlar canınızı sıkabilir.

Sosyal ağlarda anonim hesaplarla varlık gösteren ve kendi isimlerini ifşa etmeyen troller, kimliklerini gizledikleri için sonuçlarına katlanmaksızın öfkelerini veya nefretlerini en acımasız şekilde paylaşabilirler. Çoğu zaman bu paylaşımlar suç kapsamına da girer. Bu konuda siber zorbalık mağduru olabilirsiniz. Böyle bir durumla karşılaştığınızda ilgili kurumlara şikayetinizi yapabilirsiniz.